TAO: Zijn doordenkers echte denkers?

Foto: cards.boomerang.nl

Door: Noëlle Habraken

Ben jij zo’n persoon die ’s avonds na een lange dag meteen de mouwen opstroopt en alvast avondeten gaat klaarmaken? Of ga je eerst even de dag evalueren: Was het een goed besluit om nu thuis te zijn in plaats van bij vrienden? Was ik niet iets te onduidelijk tegen persoon X en iets te direct en onaardig tegen persoon Y? Met andere woorden, ben jij een denker of een doener? Dat is een van de ‘standaard’ vragen die je vast wel eens  een keertje hebt gekregen, of door je hoofd heen schiet. Denker of doener? Doener én denker? Geen doener, maar ook geen denker?        

In bepaalde opzichten is iedereen een doener, maar ook een denker. We zouden het kunnen zien als een spectrum waarop mensen zichzelf zouden kunnen plaatsen. De een neigt meer naar de ene kant dan naar de ander. Met andere woorden, de een is gewoon net iets meer een doener of denker dan de ander. Maar wanneer ben je wat? Wat is de definitie van een echte denker of doener? Zijn mensen die niet te lang nadenken en gewoon een-twee-drie actie ondernemen de echte doeners? En mensen die maar door blijven piekeren de echte denkers? Misschien betrap je jezelf er weleens op dat je helemaal afdwaalt met je eigen gedachtes. Dit gebeurt iedereen weleens, maar de een heeft daar meer last van dan de ander. Is dit afdwalen iets vervelends, of juist iets leerzaams?

Je gedachtegang is vrij complex, maar het werkt eigenlijk net als een gesprek. Het is niet gek als je helemaal afdwaalt met je gedachten. Sterker nog, iedereen doet dat. Kijk maar eens naar de momenten dat je even gaat bijpraten met oude bekenden, vrienden of familie. Je begint lekker ergens over te praten en tien minuutjes later heb je het over iets totaal anders. Je denkt er vaak niet over na hoe je bij het onderwerp kwam waar je het dan ineens over hebt. Heel af en toe misschien. Op het moment dat je jezelf gaat afvragen hoe je bij een bepaald onderwerp kwam, raak je in de war. Je probeert terug te zoeken naar waar het gesprek begon. Op zoek naar structuur. Iets wat je niet snel zult vinden in een gezond gesprek. Een puzzel van meer dan duizend stukjes is vaak nog minder ingewikkeld dan het terugvinden van de oorzaak van het onderwerp waar je op dat moment over praatte. Wat er in een gesprek gebeurt, het afdwalen van onderwerp naar onderwerp, gebeurt ook met je gedachtes. Sterker nog, je gedachtegang is de oorzaak van dit afdwalen in een gesprek. Iedereen heeft geregeld een gezond gesprek en iedereen dwaalt dus regelmatig af met zijn of haar gedachten. Toch zijn sommige mensen meer geneigd om verder af te dwalen dan anderen. Deze zogenaamde ‘denkers’ ervaren minder rust, meer stress, maar opmerkelijker nog; ze ervaren vaak wel intenser geluk.                                

Intenser geluk klinkt wel heel serieus. Wie bepaalt dat de een intenser geluk ervaart dan de ander? Dat weten we niet. Maar wat we wel weten is dat de doordenkers onder ons toch vaak heel bewust zijn van de dingen om ze heen. En geluk gaat ook over bewustheid. In een moment kun je beseffen dat je gelukkig bent. Je kunt je misschien ook situaties voorstellen waarin je achteraf pas besefte dat je toen heel gelukkig was. Dan lijkt geluk niet te gaan over bewustheid, maar gewoon over een ervaring. Toch is dit ook een stukje bewustwording, namelijk bewustwording van een ervaring die soms later pas komt. Deze bewustwording maakt je gelukkiger doordat het je dankbaar maakt voor de momenten waar je heel erg van hebt kunnen genieten. Dit dankbare gevoel zorgt weer voor een gelukkig gevoel.                                  

Er zijn heel veel mogelijkheden om ergens bewust van te worden. De meest voorkomende en voor de hand liggende is door na te denken. Alleen waar wil je allemaal bewust van zijn? Wanneer moet je waar over nadenken? Altijd overal eindeloos over nadenken is niet fijn. Het is lastig om te bepalen wanneer je het wel moet doen. Echter, zodra je ‘dit nadenken’ tactisch weet in te zetten, zul je er vooral plezier van ondervinden. Dit tactisch inzetten, of eigenlijk ‘aanzetten’ van je gedachtegang leer je gedurende je hele leven. Mocht je jezelf erop betrappen dat je aan het doordenken bent, is het goed om jezelf de volgende vraag te stellen: is dit het moment, is dit de moeite waard? Je zult niet altijd het antwoord hebben op deze vraag, maar door hem wel te stellen kun je jezelf veel energie besparen.   

Ondanks dat veel nadenken een kwaliteit kan zijn, is het niet altijd fijn om een doordenker te zijn. Soms is het juist comfortabel om even helemaal nergens over na te denken, alles los te laten en gewoon je ding te doen zonder er bewust van te zijn. Zeker als je jezelf beseft dat de doordenkers onder ons vaak degene zijn die wat minder snel een nieuwe stap in het leven durven te zetten. Eerst wordt er wel minimaal tien keer nagedacht voordat er iets ondernomen wordt. Het is daarbij opmerkelijk om te zien dat juist zij toegeven dat ze de grootste levensveranderende stappen hebben gemaakt op de momenten wanneer ze geen zin hadden om ergens over na te denken. Dit waren de momenten waarop ze de meest controversiële, maar vaak ook de meest waardevolle keuzes maakten. Toch is het voor doordenkers lastig om keuzes te maken zonder er heel lang over na te denken. Er wordt dan ook  vaak gedacht dat doordenken een kenmerk van onzekerheid is. Onzekerheid en daarmee gepaard ook een stukje angst. Als doordenker ben je sneller bang om iets nieuws aan te gaan, omdat je vreest dat je dat nieuwe niet aan kunt. Vaak heb je dit gevoel doordat je er te lang over na hebt gedacht. Je gaat problemen zien waar andere ze niet zouden zoeken. Iets leerzaams, maar in veel voorkomende contexten ook iets vervelends. Stel, je wilt eigenlijk al een jaar lang beginnen bij de sportschool bij jou in het dorp, maar je hebt erover nagedacht en in de tussentijd al zo veel redenen bedacht om het niet te doen. Waarom zou je dan nog gaan? Je vergeet al snel waarom je in eerste instantie wilde gaan sporten, omdat je al bedacht hebt wat er allemaal wel niet nog meer bij komt kijken. Ineens moet je een veel zwaardere afweging maken. De doeners onder ons hebben misschien in de tussentijd bij deze sportschool al drie keer een nieuw sportschema gemaakt. Vaak zijn de denkers bang dat ze zichzelf in de weg gaan staan. Ze beginnen, maar zonder ooit echt te beginnen, waardoor de spontaniteit verdwijnt. Ze zijn bijvoorbeeld bang dat ze het niet vol gaan houden om met een sportabonnement drie keer in de week te gaan sporten. Iets wat ze wel van plan waren. Ze stellen doelen, maar ze zijn diep van binnen hier onzeker over en ze vrezen dat ze deze doelen niet gaan halen, dus ondernemen uiteindelijk niets. 

Soms is het fijn om gewoon een sprong in het diepe te wagen en nog fijner om gewoon niet te veel af te dwalen in je eigen gedachtes en bijvoorbeeld lekker te praten over koetjes en kalfjes. Is dit minder interessant? Misschien voor een echte doordenker zijn zelfs dit soort momenten en gesprekken heel interessant, maar voor de meeste mensen is het gewoon lekker om niet altijd overal te lang over na te denken. Niet alles hoeft altijd ergens over te gaan, ook al is dat misschien wel zo. Dat moet je gewoon niet altijd willen denken. De mensen die dit denken, de strenge doordenkers, zijn desalniettemin niet de echte denkers, maar de afdwalers. Wanneer je na zo’n afdwaling weer op het ‘juiste’ pad belandt, zul je zien dat het goed is om bepaalde dingen heel serieus te nemen en ergens lang over na te denken, maar dat het vooral ook een kracht is om de juiste dingen los te laten.